Bart Taveirne

Wat zijn waarden en normen?

Wat zijn jouw waarden en normen? 

Normen en waarden, twee verschillende begrippen die we dikwijls door elkaar halen. 

Het is zijn populaire termen tegenwoordig. Het lijkt als fundament te dienen van onze samenleving, maar feit is dat een ieder er andere normen en waarden op na houdt. 

Want naast de maatschappelijk geaccepteerde waarden, heeft het namelijk ook te maken met wat je persoonlijk belangrijk vindt. En dat kan wel eens botsen.

Onze ouders

We doen vooral wat God ons verboden heeft, wat we in onze stoutste dromen zelf niet kunnen verzinnen. We doen het gewoon. Ik ben ook de weg kwijt geraakt in de normen en waarden. Vroeger was het makkelijk en overzichtelijk. Er waren de normen en waarden van onze ouders. Dezelfde van hun ouders en dikwijls ook die van de politieke partij en de kerk. Was je er niet voor, dan was je er tegen. 

Maar daar hebben de meeste onder ons mee gebroken. We zijn zelf gaan denken en beslissen en hebben onze eigen waarden en normen gekozen.

waarden en normen

Morele waarden en normen vs menselijkheid

Moraliteit is heel belangrijk geworden in onze samenleving. Moraal, het geheel van normen en waarden dat door mensen als een belangrijke richtlijn voor het eigen handelen wordt beschouwd. Een moreel standpunt bevat redenen en argumenten die voortkomen uit morele waarden en normen. Maar zijn we onze menselijkheid niet teveel aan de kant aan het schuiven? Hebben we morele waarden en normen echt nodig als we menselijk zijn en blijven? We willen onze menselijkheid rechtop houden met morele waarden en normen. Dit vormt een cultuur die niet werkt, omdat iedereen met eigen moraliteit komt aandraven. Jouw moraliteit, de mijne en die van anderen liggen continu in conflict met elkaar. Als we een debat openen over juist en fout, dan eindigt dit wellicht in een grote discussie. Zeker in familiale kringen. Geen twee mensen komen nog tot een goed akkoord over goed en slecht. En zo leven we in conflict en verdeeldheid. Omdat we willen dat mensen zich schikken naar onze moraal. 

Cultuur

De manier waarop mensen met elkaar samenleven en zich met elkaar verbonden voelen, noemen we cultuur. Een cultuur is gebaseerd op normen en waarden. 

Wat zijn normen?

Normen zijn ongeschreven regels over hoe je je hoort te gedragen. Nomen en waarden geven ons richting en beïnvloeden ons gedrag. Wat wij als normaal zien (de norm), komt voort uit een overtuiging die wij hebben (de waarde).

Dingen die je belangrijk vindt, noem je waarden. Regels waar je je aan moet houden, heten normen. Die krijg je niet alleen mee van je ouders, maar ook via media. En dan heb je ook nog de cultuur van het land waar je woont.

Hoewel een bepaalde waarde in verschillende culturen kan overeenkomen, kan de norm sterk verschillen. Zo is beleefdheid in veel cultruren belangrijk. De norm is dan dat je elkaar bv. begroet. Maar de manier waarop je dat doet is niet overal hetzelfde. De norm is anders. Wij kussen elkaar makkelijk terwijl men in Japan buigt. Andere norm. 

Norm voorbeelden

  • Je mag niet huilen (een teken van zwakte)
  • Je moet niet teveel opscheppen over jezelf
  • Je moet wel succesvol zijn in het leven, zelfstandigheid kweken
  • Je mag niet klagen want je moet dankbaar zijn voor wat je hebt gekregen
  • Wanneer je iets zegt moet het wel waar zijn en dat moet je zeker weten, anders moet je het niet zeggen
  • Je moet er zijn voor de zwakkere in de samenleving
  • Je moet de kantjes er niet aflopen
  • Je moet er helemaal voor gaan
  • Je moet het huis altijd netjes hebben (netheid)
  • Je moet het je gasten naar de zin maken
  • Je moet de telefoon oppakken als je merkt dat de telefoon overgaat
  • Je moet een email wel direct beantwoorden
waarden en normen

Wat zijn waarden?

Waarden definitie: waarden zijn de achterliggende idealen die als waardevol worden aangeduid; dingen die je belangrijk vindt, als persoon of als groep.

Waarden voorbeelden

Enkele veel voorkomende voorbeelden van waarden wereldwijd zijn: vrijheid, eerlijkheid, respect, verdraagzaamheid, rechtvaardigheid, gelijkheid, vrede, vriendelijkheid, liefde, en veiligheid.

Jouw levenswaarde 

Jouw levenswaarde haal je uit 2 dingen:

  • de intensiteit van wat je ervaart
  • de impact van wat je doet (activiteit)

Als je hier veel waarde aan hecht, dat ga je die waarde, zonder een totale overgave, niet vinden. Daarom is het belangrijk om tot een menselijke sensitiviteit te komen, vooraleer we ons vastpinnen aan woorden en normen. Eerst zorgen voor beweging in ons leven, zorgen dat er een verhaal ontstaat over menselijkheid. De ervaring van je menselijkheid en de impact van je ervaringen die je deelt met de wereld. Zo ontstaan jouw waarden, waar je geen lessen moraal meer voor nodig hebt. 

Wat zijn MIJN waarden?

Dit is een vraag die je jezelf misschien nog nooit hebt gesteld. Toch heb je ze. Bijvoorbeeld gezondheid, respect en beleefdheid. Iedereen heeft eigen kernwaarden die gedrag sturen. Waarden geven richting aan alles wat je doet.

Waarden zorgen ervoor dat je boos wordt op iemand die je wat ziet stelen (jouw waarde: eerlijkheid) of dat je een klant hebt die alleen maar focust op nog meer klanten (jouw waarde: dankbaarheid). Er zijn veel verschillende waarden die je allemaal in meer of mindere mate bezig houden. 

Redenen om jouw kernwaarden te kennen?

  • Jouw kernwaarden zeggen veel over wie jij bent. Als je jouw kernwaarden helder hebt ben je jezelf en laat je je niet leiden door dingen die anderen belangrijk vinden
  • Het kennen van je kernwaarden geeft je zelfvertrouwen en vergroot je eigenwaarden en zelfrespect
  • Je kernwaarden wil je inzetten in je privé-leven maar zeker ook in je job of business. Zoek een werkomgeving of activiteit die past bij wat jij belangrijk vindt en word gelukkiger
waarden en normen

Hoe helpen je waarden je te bereiken wat je wilt?

Jouw waarden zijn jouw fundamentele overtuigingen of idealen. Het is de kern van wat jij nastreeft en hetgeen van waaruit jouw gedrag vorm krijgt. Waarden definieer je meestal in enkele woorden als toewijdingeerlijkheid, of zorgzaamheid.

Waarden worden vaak in één adem genoemd met normen. Het verschil is dat waarden de basis vormen en normen volgen daar logisch uit. Normen zijn als het ware gedragsregels gefundeerd in waarden. Bijvoorbeeld: ik zal altijd mijn eigen geld verdienen (norm) want onafhankelijkheid (waarde) is belangrijk voor mij. Of: ik zal me nooit anders voordoen dan ik ben (norm) want ik vind authenticiteit (waarde) belangrijk.

Om jouw eigen gedragsregels vorm te geven is het dus van belang om te weten wat jouw waarden zijn. De 10 meestvoorkomende waarden wereldwijd zijn: vrijheid, eerlijkheid, respect, verdraagzaamheid, rechtvaardigheid, gelijkheid, vrede, vriendelijkheid, liefde, en veiligheid.

Heel veel waarden

Echter, er zijn onvoorstelbaar veel waarden. Het gaat over veel meer dan oprechtheid en waardering. Véééééééél meer. 

Bekijk hier de lijst met voorbeelden … je vindt er zeker wel enkele waarden die passen bij jou. 

Ethische waarden en normen

Normen en waarden zijn de omgangsvormen oftewel hoe anderen verwachten dat je sociaal handelt. Het geheel van deze normen en waarden noemt met het moraal. Ethiek is het nadenken over en analyseren van die moraal. De ethiek kun je ook wel morele filosofie noemen.

Wat zijn mijn kernkwaliteiten en kernwaarden?

We hebben meer dan 150 kernkwaliteiten omschreven. Nu ligt er een verbinding tussen jouw kernkwaliteiten en jouw kernwaarden.  Kernkwaliteiten zijn die kwaliteiten die jou het meest typeren.

Kernwaarden zijn die kernkwaliteiten die zo verankerd zijn in jouw persoon dat het jou ten voeten uit weergeeft.

Hoe kom je tot jouw eigen kernwaarden?

Dit kun je op verschillende manieren aanpakken:

  • Zoals ik in de introductie van deze blog al schreef komen waarden vaak tot uiting als iemand er inbreuk op doet. Denk bijvoorbeeld eens aan de laatste keren dat je woedend en witheet op je werk werd. Waar kwam dat door? Op welke waarde deed dit inbreuk? Is dit dan toevallig een belangrijke waarde voor je?
  • Een positievere benadering is nadenken over wie je enorm bewondert. Dat kan iemand van TV zijn, een schrijver, of iemand uit de politiek, maar bijvoorbeeld ook je collega, partner, of buurman. Wanneer voelde je bewondering? Welke waarde lagen er onder het gedrag dat in die situatie werd vertoond? Zegt dit iets over jouw waarden?
  • Denk terug aan een moment waarop je écht gelukkig was. Wat deed je toen? Was je blij omdat je een onmenselijk groot project succesvol had afgerond (waarde: doorzettingsvermogen) of was je gelukkig omdat met kerst je hele familie compleet was (waarde: saamhorigheid, liefde).
  • Je kunt ook kijken of er waarden in bovenstaande lijst staat waar je direct een intuïtieve klik mee hebt.

Het is van belang niet alleen waarden te kiezen, maar ook te kijken welke normatieve gedragingen voor jou horen bij deze waarden. Kun je per waarde antwoord geven op onderstaande vragen:

  • Waarom is de waarde zo belangrijk voor je?
  • Hoe komt jouw waarde tot uiting in jouw gedrag (in het verleden / in de toekomst)?
  • Hoe komt jouw waarde tot uiting in jouw gedrag (in werk / in privé-sferen)?

Waarden, business en overgave

Als je een eigen zaak start of je business tot een groot succes wilt brengen, kan je dat zonder een totale overgave? Neen, je moet totaal toegewijd zijn en blijven. Een engagement volstaat niet. 

Welk aspect van je leven je ook ten gronde wil ervaren, zonder totale overgave geraak je er niet. De waarden en normen mogen er zijn, en heb ik ook beschreven, maar als je het beste uit het leven of jezelf wilt halen, moet je je eigen discipel worden. En dan ben je nog niet zeker van jouw succes. Wat mensen ook bereikt hebben in business, spiritualiteit, politiek, entertainment, sport, .. ze hebben iets in beweging gebracht door toewijding. Als je menselijkheid wilt ervaren, laat dan ook even je waarden en normen varen. Grijp ernaar nadat je de intensiteit van ‘mens’ zijn hebt gevoeld. Dat is mijn advies. 

waarden en normen

Leiding nemen over je leven

Leiding nemen over je leven is de competentie om leiding te geven aan jezelf. Het in lijn brengen van harthoofd, en handen is hierin essentieel. Oftewel: voelen en weten wie je bent en vervolgens doelen stellen die hier bij aansluiten. Zelfkennis, menselijkheid, is dus essentieel als je het hebt over leiding nemen over je leven, en jouw waarden daar dan uit voort. 

Wees de auteur van je menselijkheid. 

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *